System sygnalizacji pożaru - obsługa techniczna instalacji
System sygnalizacji pożaru w kontekście obsługi technicznej nieruchomości. Ogólne zasady i wymagania dotyczące serwisu i konserwacji.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, nakłada na właścicieli lub zarządców obowiązek kontroli i konserwacji instalacji sygnalizacji pożarowej. Rozumiany jako element instalacji przeciwpożarowej, system sygnalizacji pożaru musi podlegać systematycznym kontrolom, nie rzadziej niż raz do roku.
Instalacja sygnalizacji pożarowej

Istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa instalacje wymagają szczególnie dokładnego nadzoru. Od ich prawidłowego działania zależy zdrowie i życie użytkowników danego obiektu. Wśród ogólnych zasad postępowania w przypadku nadzoru, system sygnalizacji pożaru wymaga:

  • przeprowadzania regularnych prac serwisowych – za prawidłową konserwację odpowiada właściciel nieruchomości lub osoba, której zlecono to zadanie,
  • zapewnienia zgodnego ze specyfikacją działania instalacji poprzez przeprowadzanie regularnych przeglądów okresowych oraz wykonywanie bieżących napraw,
  • sprawdzania działania instalacji przynajmniej raz w roku – częstotliwość kontroli będzie uzależniona od wielu czynników takich jak np. warunki pracy. Dodatkowo, niektóre elementy instalacji, ze względu na swoją budowę i podatność na zużycie, mogą wymagać częstszych prac serwisowych.

Podstawowym działaniem z zakresu konserwacji instalacji sygnalizacji przeciwpożarowej jest osobne sprawdzenie każdego jej elementu.

Testy takie przeprowadza się, symulując warunki, które powinny wywołać reakcję danego urządzenia. Do symulacji zadymienia stosuje się specjalne aerozole.

W czasie trwania testów należy zablokować transmisję sygnałów alarmowych wychodzących na zewnątrz, aby nie spowodować niepotrzebnej interwencji straży pożarnej.

Czujność w przypadku czujników

Do typowych problemów związanych z nieprawidłowym działaniem czujników instalacji sygnalizacji przeciwpożarowej należą zanieczyszczenia układów pomiarowych. Stopień wpływu zanieczyszczeń na czułość detektora, zależy od typu danego czujnika.

Najbardziej wrażliwe na zanieczyszczenia są optyczne czujki dymu typu rozproszeniowego. Natomiast stosunkowo odporne na zabrudzenia komór pomiarowych czujki jonizacyjne wymagają dodatkowych kontroli szczelności. Wynika to z faktu stosowania w ich budowie materiałów emitujących jonizacyjne promieniowanie elektromagnetyczne. W przypadku czujek pożarowych jonizacyjnych powszechnie stosowanym źródłem promieniowania jest Ameryk-241. Emituje on cząstki alfa, o dużej zdolności jonizacji, a jednocześnie niewielkim zasięgu. Dzięki temu promieniowanie mierzone na obudowie czujki nie przekracza wartości typowych dla wartości promieniowania tła. W celu zminimalizowania ryzyka przypadkowego skażenia, w przypadku czujek jonizacyjnych wykonuje się okresowe pomiary ich szczelności. Badania przeprowadza się za pomocą radiometrów.

Dbanie o zasilanie

Zachowanie ciągłości zasilania to jeden z podstawowych wymogów stawianych systemowi powiadamiania o pożarze. Gwarantem utrzymania zasilania, w przypadku przerwy w dostawie energii elektrycznej, są akumulatory rezerwowe. W zależności od ich typu oraz czasu eksploatacji, konieczne jest przeprowadzanie okresowych kontroli w mniejszych lub większych odstępach czasu.

Korzystając z akumulatorów otwartych kwasowych i zasadowych należy zadbać o regularne uzupełnianie elektrolitu. W takim przypadku zalecany okres pomiędzy pracami konserwacyjnymi powinien wnosić pół roku. Dla akumulatorów zamkniętych z elektrolitem żelowym, stosuje się roczne okresy kontrolne.

Warunki pracy a częstotliwość kontroli

Istnieje prosty związek pomiędzy warunkami w jakich pracuje dana instalacja sygnalizacji pożarowej, a długością okresów pomiędzy kolejnymi kontrolami jej stanu technicznego. Im te warunki są cięższe, tym częstsze powinny być prace serwisowe. Do najbardziej obciążających czynników środowiska pracy należą:

  • duże zapylenie,
  • wysoka wilgotność,
  • występowanie innych czynników korozyjnych.

W zależności od intensywności tych czynników, kontrole należy wykonywać co 6, a w skrajnych przypadkach, nawet co 3 miesiące. Z kolei w przypadku standardowych warunków funkcjonowania, przeglądy mogą być wykonywane raz w roku.

Powody częstszej kontroli systemów PPOŻ

Jakie jeszcze aspekty należy brać pod uwagę przy kompleksowej opiece nad instalacją sygnalizacji pożarowej?

Ważnym czynnikiem jest z całą pewnością wiek samej instalacji. Im jest ona starsza, tym średnio więcej roboczogodzin potrzebnych na zapewnienie jej prawidłowego funkcjonowania. Jest jednak pewien wyjątek, dotyczący instalacji, które zostały dopiero co zainstalowane. Tak jak w przypadku każdego systemu na etapie wdrażania, w początkowym etapie funkcjonowania konieczne jest przeprowadzenie testów i kalibracja poszczególnych elementów tak, aby całość instalacji mogła prawidłowo spełniać swoje zadanie. Wymaga to odpowiednio częstych kontroli, prowadzonych do czasu ostatecznego wyregulowania instalacji.

Przesłanką do częstszych kontroli i prac konserwacyjnych są również wszelkiego rodzaju prace prowadzone na obiekcie. Działania wpływające na stan techniczny nieruchomości (np. remonty, przebudowy) pociągają za sobą konieczność przetestowania sprawności i ewentualnej korekty systemów powiadamiających o pożarze.
Nie inaczej ma się sytuacja w przypadku fałszywych alarmów, które pociągają za sobą niepotrzebne interwencje straży pożarnej. Takie anomalie również wymagają kompleksowej opieki i monitoringu celem wykrycia wad systemu i ich eliminacji.

Inwestycja w bezpieczeństwo

Trudno przecenić znaczenie instalacji sygnalizacji pożarowej. Prawidłowy nadzór nad jej stanem technicznym jest nie tylko obowiązkiem, ale i gwarantem bezpieczeństwa. Zaniedbania na tej płaszczyźnie mogą prowadzić do braku odpowiedniej ochrony. W skrajnych przypadkach może dochodzić do samoczynnego wywoływania fałszywych alarmów, które w krótkim czasie doprowadzą do obniżenia czujności użytkowników nieruchomości. W konsekwencji może to doprowadzić do znacznego opóźnienia reakcji w przypadku wystąpienia prawdziwego niebezpieczeństwa.

Warto przypomnieć również, że działanie instalacji sygnalizacji pożarowej jest związane z innymi systemami np. wentylacyjnym czy kontrolującymi windy. Kompleksowa opieka techniczna pozwala na maksymalną integrację tych systemów, zgranie ich działania i zapewnienie optymalnego wykorzystania ich możliwości.